Tư duy khoa học

Tìm quy luật dãy số: thử theo thứ tự, kiểm tra trên mọi số hạng, chọn đúng số tiếp theo

Cập nhật 29/10/2026 · 8 phút đọc

Ý chính

  • Thử quy luật theo thứ tự: hiệu giữa hai số liên tiếp, hiệu của các hiệu, thương, hai dãy xen kẽ, rồi tổng hai số trước.
  • Một giả thuyết chỉ được chấp nhận khi nó đúng với mọi số hạng đã cho, không chỉ hai, ba số đầu.
  • Với dãy xen kẽ, xác định số cần tìm nằm ở vị trí lẻ hay chẵn trước khi tính.
  • Tính xong, kiểm tra lại số vừa tìm bằng một cách thứ hai nếu có thể.

Thử quy luật theo một thứ tự cố định

Mô tả chính thức của nhóm 12 câu logic và phân tích số liệu nhắc tới việc “xác định quy luật logic”; chưa có xác nhận rằng dạng này gồm dãy số. Tìm quy luật dãy số là một cách luyện chính kỹ năng đó (đặt giả thuyết, kiểm tra trên mọi trường hợp), và cũng dùng lại ở phần cấp số bên Toán. Nhìn dãy số rồi “đoán” thường tốn thời gian và dễ sai. Một thứ tự thử cố định giúp bạn không bỏ sót dạng nào và biết khi nào nên chuyển sang dạng khác.

DạngDấu hiệuDãy minh họa
Hiệu không đổiHiệu giữa hai số liên tiếp bằng nhau4, 11, 18, 25, … (hiệu 7)
Hiệu bậc haiCác hiệu tạo thành một dãy có hiệu không đổi1, 3, 7, 13, … (hiệu 2, 4, 6)
NhânThương giữa hai số liên tiếp bằng nhau hoặc theo quy luật5, 15, 45, … (nhân 3)
Xen kẽ hai dãySố ở vị trí lẻ và vị trí chẵn đi theo hai quy luật riêng1, 20, 2, 18, 3, 16, …
Tổng hai số trướcMỗi số bằng tổng hai số đứng trước (có thể cộng thêm hằng số)3, 4, 7, 11, 18, …
Năm dạng quy luật cơ bản (dãy minh họa do Hết Sai đặt)

Hiệu không đổi và hiệu bậc hai

Viết các hiệu ngay dưới dãy số. Nếu các hiệu bằng nhau, cộng tiếp hiệu đó. Nếu các hiệu không bằng nhau, lấy hiệu của các hiệu: khi hàng này không đổi, dãy hiệu là một dãy cộng và bạn chỉ cần kéo dài nó thêm một số.

Ví dụ 1

Số tiếp theo của dãy 2, 5, 10, 17, 26, … là số nào?

  • A. 35
  • B. 37
  • C. 36
  • D. 39
Xem đáp án và lời giải

Đáp án: B. 37

Hay chọn nhầm A: Thấy hiệu cuối là 9 rồi cộng lại 9. Các hiệu 3, 5, 7, 9 tăng dần nên hiệu tiếp theo là 11.

  1. Các hiệu: 5 − 2 = 3; 10 − 5 = 5; 17 − 10 = 7; 26 − 17 = 9.
  2. Hiệu của các hiệu đều bằng 2, nên hiệu tiếp theo là 9 + 2 = 11.
  3. Số tiếp theo: 26 + 11 = 37.
  4. Kiểm tra bằng cách thứ hai: các số đều có dạng n² + 1 (1 + 1, 4 + 1, 9 + 1, …); số thứ sáu là 6² + 1 = 37. C (26 + 10) và D (26 + 13) dùng một hiệu không khớp quy luật.

Dãy nhân và thừa số thay đổi

Khi các hiệu tăng quá nhanh, chia mỗi số cho số đứng trước. Thương có thể không đổi (dãy nhân), hoặc chính thương cũng đi theo một quy luật, ví dụ tăng dần 2, 3, 4, …

Ví dụ 2

Số tiếp theo của dãy 1, 2, 6, 24, 120, … là số nào?

  • A. 240
  • B. 600
  • C. 720
  • D. 144
Xem đáp án và lời giải

Đáp án: C. 720

Hay chọn nhầm B: Thấy lần cuối nhân 5 nên nhân tiếp 5. Thừa số tăng dần 2, 3, 4, 5 nên lần tiếp theo phải nhân 6.

  1. Các thương: 2 ÷ 1 = 2; 6 ÷ 2 = 3; 24 ÷ 6 = 4; 120 ÷ 24 = 5.
  2. Thừa số tăng thêm 1 sau mỗi bước, nên thừa số tiếp theo là 6.
  3. Số tiếp theo: 120 × 6 = 720. A nhân 2 như bước đầu; D cộng thêm 24 như thể dãy đi theo hiệu. Cả hai không khớp các thương đã tính.

Hai dãy xen kẽ

Dãy lúc lên lúc xuống là dấu hiệu của hai dãy đan vào nhau. Tách các số ở vị trí 1, 3, 5, … thành một dãy và các số ở vị trí 2, 4, 6, … thành dãy kia, rồi tìm quy luật riêng cho từng dãy. Bước quan trọng nhất: đếm xem số cần tìm ở vị trí thứ mấy.

Ví dụ 3

Số tiếp theo của dãy 3, 10, 6, 8, 12, 6, 24, … là số nào?

  • A. 4
  • B. 48
  • C. 22
  • D. 18
Xem đáp án và lời giải

Đáp án: A. 4

Hay chọn nhầm B: Thấy 3, 6, 12, 24 gấp đôi rồi nhân tiếp 2. Số cần tìm là số thứ 8, ở vị trí chẵn, nên thuộc dãy kia.

  1. Dãy đã cho có 7 số, nên số cần tìm là số thứ 8, ở vị trí chẵn.
  2. Vị trí lẻ (1, 3, 5, 7): 3, 6, 12, 24, mỗi số gấp đôi số trước.
  3. Vị trí chẵn (2, 4, 6): 10, 8, 6, mỗi số bớt 2.
  4. Số thứ 8 là số tiếp theo của dãy vị trí chẵn: 6 − 2 = 4. C (24 − 2) và D (24 − 6) đều lấy nhầm số thứ 7 làm điểm xuất phát.

Tổng hai số trước và kiểm tra giả thuyết trên mọi số hạng

Có dãy mà mỗi số phụ thuộc vào hai số đứng trước, như 3, 4, 7, 11, 18 (mỗi số bằng tổng hai số trước). Biến thể hay gặp là cộng thêm một hằng số. Ở dạng này rất dễ chọn sai nếu chỉ thử giả thuyết trên một, hai số.

Ví dụ 4

Số tiếp theo của dãy 1, 2, 4, 7, 12, 20, … là số nào?

  • A. 28
  • B. 32
  • C. 33
  • D. 30
Xem đáp án và lời giải

Đáp án: C. 33

Hay chọn nhầm B: Giả thuyết “tổng hai số trước” cho 12 + 20 = 32, nhưng giả thuyết này đã sai ngay ở số thứ ba: 1 + 2 = 3, không phải 4.

  1. Thử “tổng hai số trước”: 1 + 2 = 3 nhưng số thứ ba là 4. Giả thuyết sai, cần sửa.
  2. Thử “tổng hai số trước cộng 1”: 1 + 2 + 1 = 4; 2 + 4 + 1 = 7; 4 + 7 + 1 = 12; 7 + 12 + 1 = 20. Đúng với mọi số hạng.
  3. Số tiếp theo: 12 + 20 + 1 = 33.
  4. Kiểm tra bằng hiệu: các hiệu 1, 2, 3, 5, 8, mỗi hiệu bằng tổng hai hiệu trước; hiệu tiếp theo 5 + 8 = 13, và 20 + 13 = 33. A sai vì cộng lại hiệu 8; D sai vì cho rằng các hiệu tăng đều thêm 2.

Câu hỏi thường gặp

Nên thử quy luật nào trước?

Thử hiệu trước, rồi hiệu của các hiệu, rồi thương. Nếu dãy lúc tăng lúc giảm, tách thành hai dãy xen kẽ ngay.

Làm sao biết mình đã tìm đúng quy luật?

Quy luật đúng phải khớp với mọi số hạng đã cho. Nếu có thể, tính số tiếp theo bằng một cách thứ hai (ví dụ cả bằng hiệu và bằng công thức) để đối chiếu.

Dạng tìm quy luật nằm ở đâu trong đề V-ACT?

Theo mô tả chính thức của ĐHQG-HCM, phần Tư duy khoa học có 12 câu logic và phân tích số liệu (“các bài suy luận, xác định quy luật logic, phân tích và chọn phương án dựa trên bảng số liệu”) và 18 câu suy luận khoa học. Mô tả không nói rõ có câu dãy số hay không. Làm bài chẩn đoán 16 câu để biết dạng nào bạn còn hay sai.

Việc nên làm tiếp

Biết mình đang sai ở đâu sau 16 câu

Làm bài chẩn đoán 16 câu trên cả 4 phần V-ACT, khoảng 10–15 phút. Hết Sai chỉ ra phần nên luyện trước và ghi nhớ những câu bạn làm sai để ôn lại đúng chỗ.

Làm bài chẩn đoán →

Miễn phí · không cần tài khoản · làm dở vẫn được lưu

Nguồn

Bài và ví dụ được Hết Sai nghiên cứu, biên soạn theo các dạng câu của cấu trúc V-ACT đã công bố; đáp án và lời giải được kiểm tra qua nhiều vòng. Nội dung được cập nhật khi ĐHQG-HCM công bố thông tin cho kỳ thi 2027.